Kültür amaçlı Sivil Toplum Kuruluşları (STK’lar), toplumsal dayanışmanın sürdürülmesi, kültürel çeşitliliğin korunması ve kültürel çeşitliliğin yaygınlaştırılması açısından büyük önem taşıyor. Ancak bu bozulmanın artırılması ve uyum içinde geliştirilmesi sağlamak için bazı yapısal ve yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Dernekler Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen yeni düzenlemelerle, kültür amaçlı kurulan STK’ların daha işlevsel hale getirilmesi mümkün olacaktır. Aşağıda bu konuda önerilen bazı yasal çözümler yer almaktadır:

1. Liyakat ve Şeffaflık Sisteminin Oluşturulması:

STK ve derneklerin yönetimindeki liyakat esasına dayanan bir sistem benimsenmesi, organizasyonların bölümleri artıracaktır.. Bu sistemde, dernek yönetimlerinde görev alacak kişilerin yeterlilikleri, tecrübeleri ve derneğin amacına uygun şekilde saklanması göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca liyakat süreci şeffaf bir şekilde devam ediyor, derneklerin iç desteklerine güvenini arttıracaktır. Gelecekte Kanuni düzenlemelerle, bu sistemin zorunlu hale getirilmesi ve bu parçaların denetimi için mekanizmalar oluşturulmalıdır.

2. Derneklerin Bölgesel Yapılara Göre Düzenlenmesi:

Türkiye’de noterlik sistemi benzer şekilde, dernek üyelerinin nüfus yoğunluğu ve ihtiyaçlara göre düzenlenmesi gerekmektedir. Kültürel STK’ların TC ilçe sınırları da belirli bir kurtarmak adına aynı çatı altında desteklenmesi gerekir. Her ilçede, benzer amaca sahip birçok küçük dernek yerine, daha büyük ve özet bir dernek yapısı içeren, yerel düzeyde uyum ve etkinlik sağlar. Bu ürünler, üretken üretim ve bölge halkına daha iyi hizmet artışlarını sağlar.

3. Federasyonların Kurulması:

Aynı kültürel amaç doğrultusunda faaliyet gösteren derneklerin il düzeyinde bir tane federasyon kurularak halinde birleşmesi, daha geniş kapsamlı bir şekilde ilerlemesine imkan tanınır. Bu federasyon yapısı, yerel ve bölgesel düzeyde düzenlenmesi ve derneklerin seslerinin daha güçlü bir şekilde duyurulmasına katkı sağlar. Mevcut kanunlarda düzenlenen düzenlemelerle, aynı amaca sahip derneklerin federasyon kurulumu daha işlevsel hale getirilebilir. Bu federasyonr, yerel yönetimlerle daha etkili iş birlikleri yapabilir ve toplumsal projelerde daha büyük bir etki yaratabilir.

4. Tek Çatı Altında Konfederasyon Kurulması:

Kültürel amaçlı  STK’ların ülke genelinde tek bir konfederasyon çatısı altında büyütülebilir, ulusal düzeyde uyum ve iş birliğini artıracaktır. Bu konfederasyon yapısı, derneklerin güçlerini birleştirerek kültürel hizmetleri daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlar. Aynı zamanda, devlet kurumlarıyla ilişkilerde daha güçlü bir temsil yeteneği sunar ve bireysel, uluslararası ve ulusal politikaların üzerinde yer alır. Yasal düzenlemelerle, konfederasyonların genişletilmesi kolaylaştırılmalı ve teşvik edilmelidir.

5. Bölgesel Dernek Yapılarının Etkinliği:

Kültür amaçlı STK’ların aynı işlevsellikte çalışabilmesi için yapısal olarak yapılandırılması önemlidir. Her bölgenin kendine özgü özellikleri ve kültürel yapılarının kaydedilmesi, bu bilgilerin STK’ların tek bir çatı altında büyütülmesi ve daha büyük bir organizasyon çatısı altında çalışmanın tamamlanması. Bu yapı, hem yerel düzeyde başarılı olmayı hem de ulusal düzeyde daha güçlü bir birliktelik sergilemeyi mümkün kılar.

6. Kanuni Düzenlemelerin Seçimselliği Sağlaması İçin Öneriler:

Yasal Teşvikler ve Destekler: Kültürel STK’ların tek çatı altında birleşmesini teşvik edecek maddi ve manevi muhafazanın sağlanması. Aynı kültürel hedefi paylaşan derneklerin federasyon veya konfederasyon kurmaları durumunda, belirli vergi indirimleri veya proje fonları gibi teşviklerden yararlanabilmeleri kaydedilebilir.

Yasal Denetim ve Şeffaflık: Federasyon ve konfederasyon yapılarının aktarımı sürecinde, şeffaflığı artırılacak denetim dağıtımı kurulmalıdır. Derneklerin yönetimi ve mali durumları, belirli aralıklarla denetlenmeli ve bu oranlar genele açık hale getirilmelidir.

Yerel Yönetimlerle İş Birliği: Yerel yönetimlerin, derneklerle daha yakın iş birliği içinde olması teşvik edilmelidir. Bu sayede yerel yönetimler kültürel projelerde derneklerle birlikte çalışır, bölgelerin ihtiyaçlarını daha iyi anlayabilir ve destek sağlayabilir.

7. Sonuç: Birlik ve İşlevsellik İçin Yeni Bir Yapılanma:

Kültürel STK’ların daha işlevsel ve uyumlu hale gelmesi, Türkiye’deki kültürel zenginliklerin korunması ve tanıtılması açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bu doğrultuda düzenlenmiş yasal düzenlemeler, derneklerin ulusal ve ulusal düzeyde daha organize ve güçlü yapılar haline getirilebilecek. Liyakat sisteminin şeffaflığından, bölgesel nüfus yoğunluğuna göre derneklerin düzenlenmesi ve aynı amaç etrafında toplantıların federasyon ve konfederasyonlar kurarak birleşmesi, Türkiye’nin kültürel üretiminin günümüzdeki gelişmelerine de katkıda bulunacaktır. Saygılarımla

Nihat ERÇETİN